Trong hành trình bảo tồn và phát huy di sản ấy, các nghệ nhân tại Bàu Trúc giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Họ không chỉ trực tiếp thực hành nghề, sáng tạo sản phẩm mà còn truyền dạy kỹ thuật, kể lại những câu chuyện văn hóa và góp phần đưa nghệ thuật gốm Chăm đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế. Mời bạn đọc đến với những con người gìn giữ hồn đất, trao truyền tinh hoa nghệ thuật gốm Chăm
Nghệ nhân Đàng Thị Phan
“Bàn tay vàng” của làng gốm Bàu Trúc
Nghệ nhân Đàng Thị Phan là một trong những gương mặt tiêu biểu, có nhiều đóng góp trong việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật làm gốm truyền thống của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Ninh Thuận.
Với hơn 50 năm gắn bó với đất sét vùng sông Quao, bà đã dành trọn tâm huyết để gìn giữ kỹ thuật chế tác gốm thủ công độc đáo, đặc biệt là phương pháp tạo hình không sử dụng bàn xoay. Đôi bàn tay khéo léo cùng kinh nghiệm lâu năm đã giúp bà trở thành một nghệ nhân được biết đến với danh xưng “bàn tay vàng” của làng gốm Bàu Trúc.
Không chỉ trực tiếp sản xuất và truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, bà còn góp phần giới thiệu nghệ thuật gốm Bàu Trúc đến với bạn bè quốc tế thông qua các chuyến trình diễn tại Nhật Bản, Pháp và Malaysia theo chương trình của Bộ Văn hóa - Thông tin.
Hiện nay, bà quản lý cơ sở gốm Champa Phan, nơi vừa duy trì hoạt động sản xuất gốm truyền thống, vừa mở ra không gian để du khách tìm hiểu quy trình chế tác và khám phá những giá trị văn hóa đặc sắc của làng nghề.
Thông qua hoạt động thực hành, truyền nghề và giao lưu văn hóa, Nghệ nhân Đàng Thị Phan tiếp tục góp phần trao truyền di sản gốm Chăm Bàu Trúc cho các thế hệ mai sau.
Nghệ nhân Đàng Thị Hoa
Gìn giữ nghề bằng đôi tay và tình yêu với đất
Nghệ nhân Đàng Thị Hoa là một gương mặt tiêu biểu của làng gốm Bàu Trúc, dành trọn tâm huyết để gìn giữ và phát huy nghệ thuật làm gốm thủ công của người Chăm.
Với đôi bàn tay khéo léo và tình yêu sâu sắc dành cho đất, bà từng đạt Giải Nhất tại Hội thi “Bàn tay vàng” do Hợp tác xã Gốm Chăm Bàu Trúc tổ chức. Đối với bà, làm gốm không chỉ đòi hỏi kỹ thuật mà còn cần sự kiên trì và khả năng cảm nhận đất để thổi hồn vào từng sản phẩm.
Gắn bó với phương pháp tạo hình bằng tay và nung gốm lộ thiên, bà không ngừng thực hành, gìn giữ những kỹ thuật chế tác đặc trưng của làng nghề. Cơ sở sản xuất của bà tại làng Bàu Trúc cũng là nơi đón tiếp du khách, giới thiệu nghệ thuật làm gốm truyền thống và chia sẻ những câu chuyện về nghề.
Qua hoạt động thực hành và truyền dạy, Nghệ nhân Đàng Thị Hoa góp phần tiếp nối mạch nguồn di sản gốm Chăm, lan tỏa tình yêu nghề và khơi dậy niềm say mê sáng tạo trong thế hệ trẻ.
Nghệ nhân Đàng Thị Tám
Tiếp nối kỹ thuật làm gốm truyền thống
Nghệ nhân Đàng Thị Tám là một trong những phụ nữ Chăm dành trọn tâm huyết để gìn giữ và thực hành nghệ thuật chế tác gốm thủ công truyền thống tại làng gốm Bàu Trúc.
Gắn bó với nghề qua nhiều năm, bà thành thạo kỹ thuật tạo hình độc đáo “làm gốm bằng tay, xoay bằng chân”, không sử dụng bàn xoay. Phương pháp này đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn và kinh nghiệm lâu năm để tạo nên những sản phẩm có hình dáng tự nhiên, mang dấu ấn riêng của người nghệ nhân.
Cùng với các nghệ nhân trong làng, bà Đàng Thị Tám góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng Chăm, đồng thời giới thiệu nghệ thuật làm gốm truyền thống đến du khách trong và ngoài nước.
Qua từng sản phẩm được tạo nên từ đất và lửa, bà tiếp tục góp phần trao truyền tình yêu nghề, gìn giữ bản sắc văn hóa và duy trì sức sống của di sản gốm Bàu Trúc qua các thế hệ.
Nghệ nhân Trượng Thị Gạch
Người giữ lửa di sản gốm Chăm
Nghệ nhân Trượng Thị Gạch là một trong những nghệ nhân cao tuổi, có hơn 65 năm gắn bó với nghề làm gốm truyền thống của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Ninh Thuận. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm gốm, bà bắt đầu học nghề từ khi còn nhỏ và được mẹ trực tiếp truyền dạy những kỹ thuật chế tác đặc trưng của làng nghề.
Bà được biết đến như một bậc thầy của kỹ thuật tạo hình “đi giật lùi” – phương pháp làm gốm độc đáo không sử dụng bàn xoay. Từng bước chân di chuyển quanh khối đất, kết hợp với đôi tay khéo léo và kinh nghiệm lâu năm, bà tạo nên những sản phẩm gốm mang dáng vẻ tự nhiên, mộc mạc và không trùng lặp.
Bà cũng thành thạo kỹ thuật chà láng, tạo hoa văn bằng vỏ sò và bí quyết ém khói khi nung, góp phần tạo nên những sắc màu loang đặc trưng trên từng sản phẩm như vàng đỏ, đỏ hồng, đen xám hay những vệt nâu cổ kính.
Từ việc chủ yếu chế tác các vật dụng gia dụng truyền thống, Nghệ nhân Trương Thị Gạch đã không ngừng cải tiến hoa văn, đa dạng hóa mẫu mã và phát triển các sản phẩm gốm mỹ nghệ phù hợp với thị hiếu thị trường. Những đổi mới ấy góp phần nâng cao giá trị kinh tế của gốm Bàu Trúc, đồng thời vẫn bảo tồn được kỹ thuật và bản sắc văn hóa Chăm.
Bên cạnh hoạt động chế tác, bà còn là một trong những nghệ nhân nòng cốt tham gia trình diễn nghề tại các không gian văn hóa, trong đó có Khu di tích Tháp Bà Ponagar. Với bà, trở về nơi thờ Bà mẹ xứ sở để làm gốm không chỉ là hoạt động giới thiệu văn hóa Chăm đến du khách, mà còn là hành trình trở về với cội nguồn, với đất mẹ.
Là người dành trọn cuộc đời cho nghề, Nghệ nhân Trượng Thị Gạch tiếp tục truyền dạy kinh nghiệm cho con cháu và thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ kỹ thuật chế tác gốm truyền thống, bảo tồn di sản gốm Chăm Bàu Trúc và trao truyền sức sống của làng nghề qua các thế hệ.
Nghệ nhân Võ Đình Chí
Gìn giữ tinh hoa nghề gốm Chăm
Nghệ nhân Võ Đình Chí là một trong những gương mặt được giới thiệu trong không gian nghệ nhân tiêu biểu của làng gốm Bàu Trúc.
Thông qua hoạt động thực hành nghề, ông góp phần duy trì những giá trị truyền thống của nghệ thuật chế tác gốm Chăm, từ kỹ thuật tạo hình thủ công đến sự gắn kết giữa đất, lửa và bàn tay người thợ.
Sự hiện diện của ông trong cộng đồng nghệ nhân góp phần làm phong phú thêm bức tranh về những người đang cùng nhau gìn giữ, thực hành và tiếp nối di sản gốm truyền thống tại Bàu Trúc.
Nghệ nhân Đàng Xem
Tiếp nối mạch nguồn di sản
Nghệ nhân Đàng Xem là một trong những nghệ nhân tiêu biểu gắn với nghề làm gốm truyền thống tại làng gốm Bàu Trúc.
Thông qua hoạt động thực hành nghề, ông góp phần tiếp nối mạch nguồn di sản, gìn giữ bản sắc văn hóa Chăm và duy trì sức sống của nghề gốm qua các thế hệ.
Cùng với các nghệ nhân trong làng, ông góp phần giới thiệu giá trị của gốm Bàu Trúc đến cộng đồng, đồng thời khẳng định vai trò của người nghệ nhân trong việc bảo tồn và phát huy nghề thủ công truyền thống.
Những người trao truyền sức sống cho di sản
Mỗi nghệ nhân tại làng gốm Bàu Trúc là một câu chuyện về sự gắn bó, bền bỉ và tình yêu dành cho đất. Từ những kỹ thuật được truyền dạy qua nhiều thế hệ đến những sáng tạo phù hợp với đời sống đương đại, họ đã góp phần làm cho nghề gốm truyền thống không ngừng vận động mà vẫn giữ được bản sắc riêng.
Qua đôi tay của các nghệ nhân, đất sét ven sông Quao được biến thành những bình, chum, ang, lọ và sản phẩm mỹ nghệ mang vẻ đẹp độc bản. Đó cũng là cách di sản gốm Chăm Bàu Trúc tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và trao truyền cho các thế hệ tương lai.
